Жэмчуг: “штосьці” дзіўнай прыгажосці

Жэмчуг: “штосьці” дзіўнай прыгажосці

Pearl-1-n91d3t8yibx1ys887ye6084n1wgc5a2fpg3es8z7uoЎсе ведаюць, што жамчужыны здабываюць з ракавін рачных і марскіх малюскаў. Аднак сам жэмчуг не з’яўляецца ні мінералам, ні каштоўным каменем. Пры гэтым цэніцца ён менавіта як каштоўны камень. Адным словам, з гэтым прыгожым стварэннем прыроды ўсё не так проста.

Упершыню слова “жэмчуг” (“женчугъ”) было зафіксавана не дзе-небудзь, а на… крыжы Ефрасінні Полацкай у 1161 годзе. Слова, хутчэй за ўсё, запазычана з цюркскага jänčü, якое ўзыходзіць да кітайскага zhēn zhū, што азначае “сапраўдны жэмчуг”. Сам жэмчуг быў вядомы людзям са старажытнасці, ён лічыўся вельмі каштоўным аж да познага Сярэднявечча.

6446701659_48a05aa931_b
Тэарэтычна, вырабляць жэмчуг могуць абсалютна ўсе прэснаводныя і марскія малюскі, якія маюць ракавіну. Аднак вучоныя сцвярджаюць, што на практыцы вырабляць жамчужыны атрымваецца далёка не ў кожнага прадстаўніка віду. Апроч таго, не кожны жэмчуг з’яўляецца каштоўным: галоўная патрабаванне — жамчужына павінна быць пакрытая слоем перламутру.

Зрэшты, у пытанні наяўнасці перламутру таксама не ўсе адназначна. Так, гігантская трыдакна не мае пласта перламутру ў ракавіне, але яе жамчужыны шануюцца за незвычайны малочна-белы і ружовы колер. Іншыя малюскі ўтвараюць жэмчугі чырванаватага адцення, цёмна-карычневага і цёмна-фіялетава колераў.bd950712860db8f0772cf0a2c1ba88e7

Што ж такое жэмчуг і як ён з’яўляецца ўсярэдзіне ракавіны? Усе вельмі проста. Жэмчуг — прадукт рэакцыі малюска на кожнае іншароднае цела, што трапляе ў ракавіну. Іншароднае цела паступова “абрастае” перламутрам і становіцца жамчужынай.

Лік жамчужынаў у адной ракавіне можа дасягаць некалькіх дзясяткаў. Напрыклад у чарнаморскіх мідыях колькасць жамчужынаў можа перавышаць 100 штук. Чым больш у целе малюска жамчужынаў, тым яны драбней. Так у мідыях, якія змяшчаюць больш за 100 жамчужын, прыкладна 60-80% жэмчугу — гэта дробны жэмчуг дыяметрам менш 2,5 мм.

2604Жэмчуг не падначальваецца строгаму ўзаемадзеянню атамаў і можа прымаць абсалютна любую форму — ад слушнай сферычнай да надзвычай мудрагелістай. Форма жэмчугу шмат у чым залежыць ад яго месціва ў ракавіне.

Сёння жэмчуг здабываюць усё часцей на спецыялізаваных “фермах”. Тут у ракавіну адмыслова дадаецца раздражняльнік, што правакуе малюскаў вылучаць перламутр. Пры гэтым сёння “фермеры” выкарыстоўваюць адразу некалькі спосабаў культывавання жэмчугу, а ўпершыню патэнт на такі занятак быў атрыманы японскім бізнесоўцам Какіці Мікімота. Японія і сёння застаецца найбуйнейшым у свеце экспарцёрам жэмчугу. Актыўна здабываюць яго ў Кітаі і ААЭ.